Ojú ìwé kan lè fi ìṣẹ́jú-àáyá kan hàn nínú ọ̀pọ̀ àpótí àwòrán, tàbí kí ọdún púpọ̀ kọjá láàárín àwòrán méjì. O lè ka àwòrán ńlá ní kíákíá, kí o sì lo àkókò tó pọ̀ jù láti ṣàyẹ̀wò èyí kékeré.
Ìrọ̀rùn yìí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó ń mú kí ìwé àwòrán ìtàn dùn. Ojú ìwé tí a tẹ̀ kò lọ síwájú ní ìwọ̀n àkókò kan ṣoṣo bí fíìmù tí ń lọ lọ́nà déédéé. Ó ṣètò ibi tí àfiyèsí rẹ lè lọ, ìwọ sì ni o ń rìn láàárín wọn.
Láti lóye ìṣàn ìtàn rẹ, ó dára láti ya ìbéèrè méjì sọ́tọ̀: àkókò mélòó ló kọjá nínú ìtàn, àti báwo ni o ṣe pẹ́ tó láti ka ohun tí ojú ìwé náà fi hàn?
Ìṣe kan lè di ọ̀pọ̀ ìpele
Foju inú wo ìṣẹ̀lẹ̀ tó rọrùn: ẹnìkan nínú ìtàn na ọwọ́ sí ife, ó sì rí i pé kò sí nǹkan nínú rẹ̀. Àpótí àwòrán kan lè fi ìwárí náà hàn. Ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ àwòrán lè kọ́kọ́ fi ọwọ́ tó ń sún mọ́ ife hàn, lẹ́yìn náà ife tí a gbé sókè, ẹni náà tó ń wo inú rẹ̀, àti ìhùwàsí rẹ̀ ní ìparí.
Ọ̀nà kejì kò túmọ̀ sí pé àkókò púpọ̀ sí i ti kọjá nínú ayé ìtàn náà. Ó ti pín àfiyèsí rẹ sí àwọn ìgbésẹ̀ kéékèèké.
Nínú ìtọ́sọ́nà yíya àwòrán rẹ̀, Steve Ellis, tó ń ya àwòrán ìtàn, ṣàlàyé pé pípín ojú ìwé sí àpótí àwòrán jẹ́ ọ̀nà láti pinnu ìpele wo nínú ìṣẹ̀lẹ̀ kan tó yẹ kí ó ní àwòrán tirẹ̀. Ìtọ́sọ́nà rẹ̀ tún ṣàlàyé bí àpótí àwòrán tó pọ̀ sí i ṣe lè fa àfiyèsí sí ìgbésẹ̀ tí ọ̀wọ́ àwòrán tó kúrú kò fi hàn. 1
Èyí kì í ṣe àṣẹ pé kí a máa fi àpótí àwòrán púpọ̀ sí i ní gbogbo ìgbà. Yíyan ọ̀nà dá lórí ohun tó mú ìṣẹ̀lẹ̀ náà fani mọ́ra. Ìwárí tí a fà sẹ́yìn lè múni rẹ́rìn-ín; èyí tó ṣẹlẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lè mú ìtàn lọ síwájú.
Àpótí àwòrán ńlá kì í ṣe aago ìwọ̀n àkókò
Ó rọrùn láti ka ìwọ̀n sí òfin tó rọrùn: àpótí ńlá ń lọ lọ́ra, kékeré ń lọ yára. Ṣùgbọ́n bí a ṣe ń kà á ní tòótọ́ ní òmìnira ju bẹ́ẹ̀ lọ.
Àwòrán ńlá tí kò kún fún ọ̀pọ̀ nǹkan lè fi ìtumọ̀ rẹ̀ hàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àpótí kékeré tó kún fún ọ̀rọ̀, ohun tí a kò mọ̀, tàbí ìrísí ojú tó nílò àfiyèsí lè béèrè pé kí a wò ó dáadáa.
Ìwọ̀n lè tẹnu mọ́ ohun kan tàbí fúnni ní àyè láti wò ó, ṣùgbọ́n kò fi agbára mú gbogbo òǹkàwé dúró fún àkókò kan náà. Ọ̀wọ́ àwòrán tó yí i ká ń ṣèrànwọ́ láti pinnu ohun tí àyè náà túmọ̀ sí.
Ojú ìwé tí a dá sílẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ lè lo ọ̀pọ̀ àpótí kékeré fún iṣẹ́ tí a ń tún ṣe, lẹ́yìn náà kí ó ṣí sí àwòrán gbòòrò kan. Ìyípadà náà lè dà bí ìtura nítorí ìṣàn tí a ti dá sílẹ̀. Bí ọ̀wọ́ àwòrán àkọ́kọ́ kò bá sí, àwòrán gbòòrò kan náà lè ní ipa mìíràn.
Àyè àárín jẹ́ apá kan nínú gbólóhùn
Àyè láàárín àpótí àwòrán, tí a ń pè ní gutter, yà àwòrán kan sọ́tọ̀ sí òmíràn, ṣùgbọ́n ó tún ń béèrè pé kí o so wọ́n pọ̀. O máa ń gbìyànjú láti lóye ohun tó ṣẹlẹ̀ láàárín àwọn àkókò tí a yàn.
Ìtọ́sọ́nà Ellis wo bí àyè àárín ṣe gbòòrò àti bóyá ààlà àwòrán wà tàbí kò sí gẹ́gẹ́ bí irinṣẹ́ mìíràn fún ṣíṣe ìyípadà láti àwòrán kan sí òmíràn. 1 Àwọn ọ̀nà tó ṣeé ṣe ni, kì í ṣe òfin gbogbogbò tí ó sọ pé ìwọ̀n àyè kan máa ń túmọ̀ sí ìwọ̀n àkókò kan ní gbogbo ìgbà.
Wo àwòrán méjì tí a kàn foju inú wo: ọmọ kan gbin irúgbìn; igi ńlá kún àpótí tó tẹ̀ lé e. Àyè àárín lè túmọ̀ sí pé ọdún púpọ̀ ti kọjá, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àyè náà kéré. Ìyípadà tí a fi hàn ló sọ nípa àkókò; fífẹ̀ àyè náà nìkan kò lè ṣe é.
Ojú ìwé náà ti fi ìlànà ìṣẹ̀lẹ̀ kan sílẹ̀ láìfi hàn, ṣùgbọ́n ó pa ìbáṣepọ̀ mọ́. Ọ̀pọ̀ ìgbádùn inú kíka ìwé àwòrán ìtàn wá láti sísopọ̀ yìí láìní láti ya gbogbo ohun tó ṣẹlẹ̀ láàárín.
Ọ̀rọ̀ ń fi ọ̀nà kejì kún ojú ìwé
Ọ̀rọ̀ tí àwọn ènìyàn sọ àti àpótí àlàyé kì í kàn jókòó lórí àwòrán. Wọ́n ń tọ́ka sí bí ìsọfúnni ṣe máa dé ní ìtẹ̀lé.
Todd Klein, tó ń ṣe iṣẹ́ ìkọ̀wé inú àwòrán ìtàn, ṣàlàyé bí ibi tí a fi àpótí ọ̀rọ̀ sí ṣe lè darí òǹkàwé kọjá ojú ìwé, pàápàá nígbà tí ètò àwọn àpótí àwòrán yàtọ̀ sí ohun tí a mọ̀. Àwọn àpẹẹrẹ rẹ̀ dá lórí kíka èdè Gẹ̀ẹ́sì láti òsì sí ọ̀tún. 2
Fún òǹkàwé, èyí túmọ̀ sí pé ìṣàn ìtàn kan ìtẹ̀lé àwòrán àti ìtẹ̀lé ọ̀rọ̀. Ìdáhùn lè dé nínú àpótí kan náà pẹ̀lú ìbéèrè, tàbí kí ó dúró títí di èyí tó tẹ̀ lé e. Ètò kọ̀ọ̀kan ń pe òǹkàwé ní ọ̀nà tó yàtọ̀.
Ìdarí ìkàwé náà ṣe pàtàkì. Má ṣe fi ohun tí o retí lójú ìwé Gẹ̀ẹ́sì lé ẹ̀dà manga tó ń lo ìtẹ̀lé mìíràn lórí. Tẹ̀ lé ìdarí tí ẹ̀dà náà fi lélẹ̀, pẹ̀lú bí a ṣe ń tẹ̀ lé àwọn àpótí àwòrán àti àpótí ọ̀rọ̀.
Àìṣípò lè jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀
Kì í ṣe gbogbo àpótí àwòrán ló nílò ìṣe ara tuntun kí àyè rẹ̀ lè ní ìtumọ̀. Àwòrán tí a tún fi hàn lè fi ìrísí ojú tó yí padà, ìdúró tó pẹ́ sí i, tàbí àìsí ìdáhùn tí a retí hàn.
Foju inú wo àpótí àwòrán mẹ́ta tí ń fi ẹni tó ń dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ ilẹ̀kùn hàn. Nínú àkọ́kọ́, ẹni náà dúró tààrà. Nínú èkejì, ó wo apá mìíràn. Nínú ẹ̀kẹta, ìdúró ara rẹ̀ rọ̀ sílẹ̀. Ilẹ̀kùn lè wà ní títì jálẹ̀, síbẹ̀ ohun kan ti yí padà nínú ọ̀wọ́ àwòrán náà.
Ohun tó fani mọ́ra ni ìyípadà nínú àfiyèsí tàbí ohun tí a ń retí. Òǹkàwé lè ní ìmọ̀lára ìsinmi náà láìsọ fún un pé ìṣẹ́jú-àáyá mélòó ló kọjá.
Èyí jẹ́ ọ̀nà tó wúlò láti sọ̀rọ̀ nípa ojú ìwé tó dákẹ́ láìpè é ní òfo. Béèrè ohun tí àwòrán tí a tún ṣe jẹ́ kí o lè fi wé ara wọn.
Gbogbo ojú ìwé lè kọ́kọ́ dé kí àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ tó dé
Ìwé àwòrán ìtàn ń fi ojú ìwé hàn gẹ́gẹ́ bí ètò tí a lè rí papọ̀, kì í ṣe ọ̀wọ́ àwòrán tí a ń kà ní ọ̀kọ̀ọ̀kan nìkan. Àwòrán tó yọjú jù lè fa ojú rẹ ṣáájú kí o tó dé ibẹ̀ ní ìtẹ̀lé tí a pinnu.
Èyí ń dá ìfà láàárín wíwo àti kíka. O lè rí àmì ohun tí a fẹ́ ṣí payá ṣáájú kí o tó lóye àyíká rẹ̀. Tàbí yíyí ojú ìwé lè pa ìsọfúnni mọ́ títí tí ojú ìwé tó tẹ̀ lé e yóò fi hàn.
Nígbà tí o bá ń ṣàyẹ̀wò ìṣàn ìtàn, béèrè ohun tí ojú ìwé jẹ́ kí o tètè rí àti ohun tí ó fi pamọ́. Má ṣe ṣe ìdájọ́ gbogbo ipa bí ẹni pé àpótí àwòrán kan ṣoṣo tí a yà sọ́tọ̀ ni òǹkàwé ń rí ní ìgbà kọ̀ọ̀kan.
O lè dán èyí wò pẹ̀lú ojú ìwé ìtàn tí o ní tẹ́lẹ̀: kà á bí o ṣe máa ń ṣe, lẹ́yìn náà padà kí o sì wo bí àfiyèsí rẹ ṣe ń rìn. Àkókò wo ló dà bí ẹni pé a fà á gùn? Ìyípadà wo ló béèrè pé kí ìwọ fúnra rẹ kun ohun tí a kò fi hàn jù lọ?
Ìdáhùn kò pọn dandan kí ó jẹ́ ọ̀kan náà fún gbogbo òǹkàwé. Ojú ìwé ń dábàá ìṣàn kan láìtì ọ́ mọ́ ìwọ̀n ìyára kan ṣoṣo.
Ìwé àwòrán ìtàn fún ọ ní àwọn àkókò tí a yàn àti ọ̀nà láàárín wọn. Ìṣàn rẹ̀ ń gbé nínú ìbáṣepọ̀ ohun tí a yà, ohun tí a kọ, ohun tí a fi sílẹ̀, àti bí o ṣe ń gba inú wọn kọjá.