Hãy đọc thầm cùng một câu hai lần: lần đầu như một lời tuyên bố đầy tự tin, lần sau như điều được nói ra miễn cưỡng. Từ ngữ có thể giữ nguyên trong khi giọng nói bạn tưởng tượng thay đổi.
Việc thiết kế và bố trí chữ trong truyện tranh giúp làm rõ sự khác biệt ấy. Kích thước, hình dáng, điểm nhấn và vị trí có thể gợi cách một câu nên được nghe, còn lối đi giữa các bong bóng thoại giúp quyết định lúc bạn nghe thấy nó.
Đó là lý do phần chữ thuộc về tác phẩm nghệ thuật. Nó không đơn thuần là đoạn văn người đọc phải vượt qua trước khi ngắm hình.
Bong bóng thoại không chỉ chứa từ ngữ
Bong bóng nối lời nói với người nói, dành cho chữ một chỗ trong khung và kết nối nó với cuộc trò chuyện xung quanh.
Hướng dẫn bố trí của người làm chữ Todd Klein nhấn mạnh việc tránh che những chi tiết quan trọng của nhân vật và giữ đường đọc dễ hiểu. Khi chữ không vừa một cách thoải mái, ông cân nhắc chuyển hoặc biên tập lại lời, thay vì chỉ ép tất cả vào khoảng nhỏ hơn. 1
Với người đọc, những lựa chọn ấy gần như vô hình khi chúng thành công. Bạn biết ai đang nói và tự nhiên chuyển sang câu trả lời.
Nhưng khi mối quan hệ trở nên không rõ, một cuộc trao đổi đơn giản cũng có thể cần đọc lại. Bạn có thể hiểu từng từ mà vẫn bỏ lỡ nhịp trò chuyện được chủ ý tạo ra.
Hình dáng gợi giọng nói
Hướng dẫn Blambot của Nate Piekos mô tả những quy ước như bong bóng tua nhọn cho tiếng hét và cách xử lý riêng cho giọng truyền qua thiết bị hoặc giọng bất thường. Ông cũng nói rõ rằng đây phần lớn là truyền thống truyện tranh Mỹ, có biến thể biên tập và ngoại lệ. 2
Giới hạn ấy rất quan trọng. Một đường viền răng cưa không có duy nhất một ý nghĩa bất biến trong mọi truyện tranh và ngôn ngữ. Cuốn sách dạy bạn cách vốn từ thị giác riêng của nó hoạt động.
Hãy tưởng tượng một bong bóng tròn dùng cho lời nói bình thường bên cạnh một bong bóng sắc và không đều hơn. Ngay trước khi đọc chữ, sự tương phản đã gợi thay đổi trong cách nói. Lời thoại và cảnh xung quanh cho biết nên hiểu nó ra sao.
Hình thức đồ họa chuẩn bị giọng nói mà không cần thêm lời chỉ dẫn kiểu “nói lớn” sau mỗi câu.
Nhấn mạnh có thể thay đổi câu
Xét câu được đặt ra cho ví dụ này: “Bạn đã mang cuốn sách đến.” Nhấn vào “bạn”, sự ngạc nhiên có thể nằm ở người thực hiện. Nhấn vào “cuốn sách”, sự đối chiếu có thể nằm ở đồ vật. Nhấn vào “mang”, câu ấy có thể nghe như một câu hỏi về hành động.
Từ ngữ giống hệt, nhưng phần quan trọng của câu thay đổi.
Piekos bàn về việc dùng chữ đậm nghiêng để nhấn mạnh như một thực hành quen thuộc trong truyện tranh Mỹ, đồng thời nêu ngoại lệ với một số kiểu chữ và cách làm chữ phi truyền thống. 2
Khi đọc, hãy để ý điểm nhấn có khớp với nét mặt hay khiến nó phức tạp hơn. Nhân vật có thể trông điềm tĩnh trong khi một từ được nhấn mạnh lại bộc lộ bực bội hoặc không tin nổi.
Vì vậy, phần chữ có thể góp vào sự diễn xuất thay vì chỉ chép lại một âm thanh tưởng tượng.
Vị trí cũng là thời điểm
Câu đáp in cạnh câu hỏi có thể cho cảm giác khác với câu đáp chờ ở khung sau. Khoảng cách vật lý cho trang truyện thêm một cách dàn dựng quãng ngừng.
Trong một khung, cách xếp bong bóng có thể khiến cuộc đối đáp dễ theo dõi hoặc lúng túng một cách không cần thiết. Trang truyện phải phối hợp người đang nói, vị trí các nhân vật và thứ tự bạn nhận các câu.
Hướng dẫn của Klein bàn về những lựa chọn ấy trong bối cảnh chiều đọc tiếng Anh. 1 Người đọc nên theo quy ước mà ấn bản đang đọc thiết lập, thay vì cho rằng mọi trang đều đi từ trái sang phải.
Điểm cốt lõi áp dụng qua nhiều hình thức: chữ cần một lối đi dễ hiểu xuyên qua hình.
Im lặng cũng cần khoảng trống
Truyện tranh không phải lấp mọi chỗ trống bằng một câu. Bong bóng nhỏ có khoảng thoáng xung quanh có thể cho cảm giác khác với chính những từ ấy bị dồn chặt vào góc đông chi tiết.
Trong một cảnh tưởng tượng, nhân vật có thể đáp lại bài nói dài bằng một từ ngập ngừng. Cho câu đáp một khung riêng có thể nhấn vào sự chậm trễ. Đặt nó ngay cạnh bài nói có thể biến nó thành một lần ngắt lời nhanh.
Không cách nào mặc nhiên tốt hơn. Đó là những cách diễn khác nhau của cùng cuộc trao đổi.
Nhịp cảnh phụ thuộc cả vào điều không nói lẫn điều được nói. Phần chữ giúp sắp xếp thế cân bằng ấy mà không cung cấp một đường âm thanh cố định.
Chữ hiệu ứng âm thanh cũng chia sẻ sân khấu
Hiệu ứng âm thanh cũng là yếu tố viết ra, nhưng không cần hoạt động như lời thoại. Hình dáng và tỷ lệ có thể nối chúng với chuyển động, khoảng cách hoặc sự kiện vật lý mà chúng mô tả.
Hiệu ứng lớn có thể thành phần quan trọng của bố cục. Hiệu ứng nhỏ có thể hướng chú ý vào hành động vốn dễ bị bỏ qua.
Hướng dẫn của Piekos xem cách tạo hình hiệu ứng là phương tiện truyền đạt tính chất của âm thanh. 2 Điều đó hữu ích hơn việc coi mọi hiệu ứng là một từ thật lớn có thể đổi chỗ cho nhau.
Trên trang đông chi tiết, hãy chú ý hiệu ứng hỗ trợ hành động quan trọng hay khiến nó khó tìm hơn. Thành công của nó thuộc về cả khung, không phải phần chữ được xem riêng lẻ.
Tìm tên người đứng sau những con chữ
Khi một cuốn truyện đọc đặc biệt trôi chảy, hãy xem phần ghi công người làm chữ. Quay lại một cuộc trò chuyện và để ý lối đi giữa những người nói, điểm nhấn trong câu và khoảng trống quanh một nhịp ngừng.
Bạn không cần nhận diện phông chữ. Hãy bắt đầu từ điều phần chữ giúp bạn hiểu và nghe được.
Một cuốn truyện có phần chữ tốt có thể khiến người đọc quên rằng trang giấy im lặng không có giọng nói thực. Nhân vật ngắt lời, ngập ngừng, thì thầm và lên tiếng qua những dấu được sắp quanh hình vẽ.
Từ ngữ mang lời thoại. Phần thiết kế chữ giúp chúng diễn lời thoại ấy.