Rumi Hiiragi, tí ó ṣe ohùn Chihiro nínú Spirited Away, ṣàlàyé ìyípadà tí kò retí nínú ìhùwàpadà rẹ̀ sí Yubaba. Nínú ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ní èdè Japanese tí Ghibli Park tẹ̀ jáde, ó sọ pé bí ó ṣe di ìyá ló mú kí ìfaramọ́ líle tí ẹ̀dá ìtàn náà ní sí ọmọ rẹ̀ wá mọ̀ ọ́n lára ní ọ̀nà tuntun. Hiiragi rántí pé ìṣeré Yubaba tó lágbára tí Mari Natsuki ṣe bà á lẹ́rù nígbà tí wọ́n wà ní ilé ìgbasilẹ ohùn. Ìdánimọ̀ tí ó wá lẹ́yìn náà yà á lẹ́nu. Ẹ̀rù àtijọ́ àti ìmọ̀lára ìsúnmọ́ tó wá lẹ́yìn jẹ́ ara àlàyé ẹni kan náà.
Ìrántí rẹ̀ fún wa ní ibi ìbẹ̀rẹ̀ tó péye fún pípadà sí fíìmù eré àwòrán tí a fẹ́ràn. Ẹ̀dá ìtàn tí a mọ̀ lè pe ìbéèrè mìíràn wá nígbà tí olùwò bá tọ̀ ọ́ wá láti ipò mìíràn. Mímọ ànímọ́ kan nínú ẹ̀dá náà kò ní láti pinnu gbogbo ìdájọ́ nípa rẹ̀. Ìrírí Hiiragi jẹ́ tirẹ̀; ohun tí ó lè wù olùwò mìíràn ni láti béèrè ìbáṣepọ̀ wo ló ṣẹ̀ṣẹ̀ di mímọ̀, àti ohun tí ó ṣì nira. Pípadà lè pa ìhùwàpadà àtijọ́ mọ́ nígbà tí ó ń fi àyè sílẹ̀ fún òmíràn.
Ìbéèrè náà tún wúlò sí i nígbà tí ohun pàtó bá wà láti tọ̀. Àwọ̀ tí a yàn, yàrá tí a yí padà tàbí ète tí ẹ̀dá ìtàn sọ kedere ń fún àfiyèsí ní ibi tí yóò dúró sí. Dípò kí a wo fíìmù tí a mọ̀ bí àpótí tí a gbọ́dọ̀ mú ìtumọ̀ ìkẹyìn jáde láti inú rẹ̀, pípadà lè ṣàyẹ̀wò bí àwọn apá rẹ̀ ṣe ń gbé àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ dúró. Àwọn àlàyé nípa ṣíṣe fíìmù wúlò níbí: wọ́n ń fún wa ní àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ tí a lè fi ìtumọ̀ wé kí ó péye sí i.
Fíìmù lè ní pípadà tirẹ̀ nínú rẹ̀
Only Yesterday fi ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn ọjọ́-orí ọ̀tọ̀ sínú ìṣètò rẹ̀. Àkótán Studio Ghibli ní èdè Japanese ṣàlàyé bí ìrántí Taeko ní kíláàsì karùn-ún ṣe ń darapọ̀ mọ́ ìgbésí ayé rẹ̀ ní ọdún 27 bí ó ṣe ń lọ sí ọ̀nà ìgbésí ayé tuntun. Àtòjọ àwọn olùṣe tí Studio Ghibli gbé jáde darúkọ Isao Takahata gẹ́gẹ́ bí òǹkọ̀wé àti olùdarí, tí ó ṣe àtúnṣe iṣẹ́ àkọ́kọ́ Hotaru Okamoto àti Yuko Tone fún fíìmù. Àtijọ́ àti ìsinsìnyí ti ń pàdé nínú fíìmù náà kí olùwò tó padà sí i.
Ìwádìí àwọ̀ ní èdè Japanese tí a tẹ̀ jáde nínú ìròyìn ọdọọdún 2018–2019 ti àjọ Ghibli Museum ya apá ìrántí tí ó wá láti manga sọ́tọ̀ kúrò ní apá àgbà tí a fi kún un. Olùtọ́jú àfihàn ṣàlàyé pé ìrántí náà ń lo funfun gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀ nígbà tí ó ṣì ń pa ìmọ̀lára àyè mọ́. Àwọn ẹ̀dá àgbà ń wá ìrísí tí ó ní ìjìnlẹ̀ àti ìwọ̀n nípasẹ̀ àwọn òjìji tí ìpele kíkún àwọ̀ wọn kéré, tí ibi tí a gbé wọn kò so mọ́ orísun ìmọ́lẹ̀ kan ṣoṣo tí a pinnu ní líle. Èyí jẹ́ àlàyé bí a ṣe kọ iṣẹ́ ọnà, tí ó dá lórí àwọn ohun èlò ṣíṣe àti àwọn àlàyé tí a tọ́ka sí, kì í ṣe àpèjúwe bí ìrántí ènìyàn ṣe gbọ́dọ̀ ṣiṣẹ́.
Ìyàtọ̀ yẹn ń fi ọ̀nà ìtumọ̀ kan hàn: ìtàn kan náà lè ní àwọn ìbéèrè ojú ọ̀tọ̀ fún rírántí àti gbígbé ní ìsinsìnyí. Ibi tí a rántí tí ó ní ohun díẹ̀ lè pe ìbéèrè nípa ohun tí àwòrán fi sílẹ̀ láti fi kún un; ìsinsìnyí tí ìrísí ohun èlò rẹ̀ dájú sí i lè pe àfiyèsí sí bí ara ṣe gba àyè nínú àyíká rẹ̀. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ ọ̀nà láti tú àpẹrẹ tí a ṣàlàyé, kì í ṣe ìdánwò ìlera Taeko tàbí òfin pé àwọn àwòrán tí àwọ̀ wọn kò lágbára máa ń túmọ̀ sí àtijọ́ nígbà gbogbo.
Nígbà pípadà, ó lè wúlò láti tọ ìyípo kan kí a tó ṣàlàyé rẹ̀. Kí ló yí padà nínú iye àyè tí a rí, ìwúwo ẹ̀dá tàbí ìbáṣepọ̀ láàárín ènìyàn àti ohun tó wà lẹ́yìn? Ìyípadà wo ló ṣe pàtàkì sí ìbéèrè tí a ń béèrè báyìí? Fífi orúkọ ọ̀tọ̀ fún àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ yẹn ń dènà kí ọ̀rọ̀ gbòòrò “ìfẹ́ àtijọ́” ṣe gbogbo iṣẹ́ náà. Àṣàrò náà ni láti mú kí ìtumọ̀ dáhùn sí àwọn ohun pàtó, pẹ̀lú àwọn ohun pàtó tí kò bá a mu.
Yàrá ń fún àkókò ní ibi tí yóò kóra jọ sí
Ojú ìwé Pixar nípa ṣíṣe Toy Story 3 tọ yàrá Andy kọjá àwọn fíìmù: ìwé ògiri aláwọ̀ ọ̀run búlúù àti ìkùukùu funfun di ìràwọ̀, lẹ́yìn náà àwọn ohun tó wà lórí ògiri àti oòrùn tí ó rọ̀ sí i nínú fíìmù kẹta ń fi ayé ọ̀dọ́ àti ìgbà tí ó sún mọ́ láti lọ sí ilé-ẹ̀kọ́ gíga hàn. Àjọ náà ṣàlàyé ohun ọ̀ṣọ́ àti ìmọ́lẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwọn apá ìṣòro ìtàn pàtó. Nítorí náà, a lè wo bí yàrá ṣe mọ̀ wá lára àti àwọn àtúnṣe rẹ̀ papọ̀.
Yàrá ń fún wa ní ìwọ̀n tí ó rọrùn gan-an láti bójú tó fún wíwo lẹ́ẹ̀kan sí i. Olùwò lè béèrè ohun tí ó ṣì wà ní ipò rẹ̀, ohun tí a ti rọ́pò àti ohun tí ìmọ́lẹ̀ ṣẹ̀ṣẹ̀ ń fi hàn kedere. Ohun kan kò ní láti sọ̀rọ̀ kí ó tó jẹ́ ara ìyípadà ipò. Bákan náà, ìyípadà ohun ọ̀ṣọ́ kò ní láti ru gbogbo ìtumọ̀ tí ó ṣeé ṣe. Títọ àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ díẹ̀ jẹ́ kí ìtumọ̀ lè ṣàlàyé ìdí tí àwọn wọ̀nyí fi ṣe pàtàkì, dípò fífi ìtumọ̀ sí gbogbo ohun láìyan.
Ìyàtọ̀ tó wúlò wà láàárín ṣíṣàkíyèsí ohun kan àti pípinnu ohun tí ó fi hàn. Kọ́kọ́ dá ohun náà mọ̀, lẹ́yìn náà ronú bí ó ṣe wà láàárín àwọn ohun àti ìṣe mìíràn. Àpẹẹrẹ tí a dá sílẹ̀ ń mú ìyàtọ̀ náà ṣe kedere: àpótí tí a ti kó ohun sínú rẹ̀ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ilẹ̀kùn ṣíṣí lè fi ìlọ̀, ìfipamọ́ tàbí ìyípo ilé tí kò tíì parí hàn. Ìṣètò tó yí i ká ní láti ṣe iṣẹ́ míì. Ìtumọ̀ tí ó ṣàyẹ̀wò dáadáa ń rí ìdí fún àlàyé rẹ̀ nípa àkókò nípa kíkọbi ara sí ìṣètò yẹn; ohun náà nìkan kò lè pinnu rẹ̀.
Ìlọ̀ ń yí ohun tó ju ipò arìnrìn-àjò lọ padà
Èrò ìlọ̀ tó wà nínú yàrá náà ń fún wa ní ìbéèrè ìtumọ̀ mìíràn: àìdánilójú ẹni wo ló di ohun tí a rí kedere? A lè wo ìlọ̀ láti ipò ẹni tí ó ń retí ibi tuntun, tàbí láti ipò ẹni tí ojúṣe tó ní tẹ́lẹ̀ ń yí padà. Ìbéèrè náà ń yí àfiyèsí padà láìbéèrè ìṣẹ̀lẹ̀ mìíràn. Ohun tí ó dà bí àǹfààní láti ipò kan lè di ìṣòro ibi tí ẹni ti jẹ́ apá kan láti ipò mìíràn. Èyí jẹ́ ọ̀nà ìtumọ̀ láti wo èrò náà, kì í ṣe àsọyé nípa bí àwọn olùwò ọjọ́-orí pàtó ṣe ń hùwàpadà.
Irú ìtumọ̀ yẹn lágbára sí i nígbà tí ó bá pa ju ipò kan lọ mọ́ ní ojú. Ìbákẹ́dùn ẹni tí ó ń kojú ìyípadà kò ní láti pa ìṣàníyàn àwọn tí ìyípadà kàn run. Ìṣàníyàn àwọn tó dúró kò sì pinnu ohun tí ìlọ̀ yẹ kí ó túmọ̀ sí. Pípadà lè béèrè bí ìtàn ṣe ń pín àfiyèsí láàárín àwọn ipò wọ̀nyí: ìṣàníyàn wo ló ní àkókò, èwo ló ní àlàyé, àti èwo la ní láti lóye láti àwọn àmì. Àwọn ìbéèrè yẹn kan ìṣètò iṣẹ́ náà, kì í ṣe ẹ̀tọ́ olùwò sí ìdájọ́ tí ó dàgbà sí i.
Ayọ̀ lè jẹ́ iṣẹ́ ẹ̀dá ìtàn
Àwọn àpèjúwe tí Pixar fúnra rẹ̀ gbé jáde fún Inside Out fún Joy ní ète tó dájú: pípa Riley mọ́ ní ayọ̀. Àwọn ìmọ̀lára yòókù kò lóye ojúṣe Sadness, nígbà tí Sadness fúnra rẹ̀ fẹ́ ní ìrètí rere sí i kí ó sì ṣèrànwọ́. Àkótán náà fi àríyànjiyàn wọn sínú ìyípo ilé Riley lẹ́yìn iṣẹ́ tuntun baba rẹ̀. Àpèjúwe àwọn òbí rẹ̀ tún fún wọn ní àwọn ipò tí wọ́n ní láti kojú. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ àlàyé nípa àwọn ẹ̀dá ìtàn àròsọ àti ipò wọn, tí ó fún wa ní àwọn ipò díẹ̀ láti wo ìyípadà kan náà.
Ọ̀nà ìtumọ̀ kan ni láti tọ ìyàtọ̀ láàárín ète ẹ̀dá ìtàn àti ohun tí ète yẹn jẹ́ kí ẹ̀dá náà lè mọ̀. A lè wo ìpinnu líle láti mú ẹnìkan láyọ̀ papọ̀ pẹ̀lú ìṣòro lóye ìmọ̀lára tí a kò fẹ́. Èyí kò béèrè pé ká wo Joy bí ẹni burúkú tàbí ká lo àwọn ìmọ̀lára àròsọ gẹ́gẹ́ bí àwòrán ìtọ́jú ìlera. Ó ń béèrè bí ìsapá láti ṣèrànwọ́ ṣe lè darí àfiyèsí, àti ohun tí ó wà lóde àlàyé àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ìsapá náà fẹ́ràn.
Fún wíwo lẹ́ẹ̀kan sí i, ìbéèrè tó wúlò jẹ́ pàtó: àpèjúwe ẹni wo nípa ìṣòro la ń gba ní àkókò kan? Ìran kan lè jẹ́ kí àwọn ìṣàníyàn tí kò bá ara wọn mu ṣì wà, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀dá kan fẹ́ ojútùú kíákíá sí i. Títọ ohun tó ṣeé ṣe yẹn jẹ́ àṣà ìtumọ̀, kì í ṣe ìmọ̀ràn nípa ṣíṣàkóso ìmọ̀lára ẹlòmíràn. Ète náà ni láti ṣàkíyèsí bí ìtàn ṣe ń fi àyè sílẹ̀ fún àìfohùnṣọ̀kan, pẹ̀lú àìfohùnṣọ̀kan láàárín àwọn ẹni tí ọ̀kọ̀ọ̀kan fẹ́ kí ohun kan dára sí i.
Àwọn ẹni tó wà lẹ́yìn àwòrán lè wọ inú ìtumọ̀
Ìmọ̀ tuntun tún lè yí àwọn ìbéèrè tí a mú wá sí iṣẹ́ tí a mọ̀ dáadáa padà. Nínú ìtàn àjọ rẹ̀ ní èdè Japanese, Studio Ghibli so àṣeyọrí Kiki’s Delivery Service mọ́ àríyànjiyàn nípa ipò àwọn òṣìṣẹ́ àti gbígba òṣìṣẹ́ tuntun. Ó kọ sílẹ̀ pé nígbà ṣíṣe Only Yesterday, àwọn òṣìṣẹ́ di òṣìṣẹ́ déédéé ní àkókò kíkún, àti pé ètò àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣíṣe eré àwòrán àti gbígba òṣìṣẹ́ déédéé bẹ̀rẹ̀ ní Oṣù kọkànlá 1989. Èyí jẹ́ àlàyé àjọ náà fúnra rẹ̀ tí ó wo ẹ̀yìn sí ìyípadà ìṣètò. Kì í ṣe ìwọ̀n ìrírí gbogbo òṣìṣẹ́ kọ̀ọ̀kan.
Ìtàn yẹn fi irú ìtẹ̀síwájú mìíràn lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn àwòrán fíìmù: iṣẹ́ tí ń tẹ̀síwájú láti ọwọ́ àwọn ènìyàn tí ipò àti ẹ̀kọ́ wọn ní láti ní ìṣètò. Ìmọ̀ nípa ibi iṣẹ́ kò rọ́pò ìpàdé pẹ̀lú àwòrán tí a yà. Ó lè fún olùwò ní ìbéèrè míì nípa ọgbọ́n àti àwọn ìṣètò tí ó jẹ́ kí àwòrán dé ojú iboju. Wíwo àwòrán tó parí àti bíbéèrè ẹni tí ó ṣe àwọn àṣàyàn pàtó rẹ̀ lè jẹ́ àwọn ìṣe tí ń ran ara wọn lọ́wọ́.
Àtòjọ àwọn olùṣe jẹ́ ibi tó wúlò láti bẹ̀rẹ̀ ìwádìí yẹn, nítorí àwọn iṣẹ́ ọ̀tọ̀ yẹ fún orúkọ ọ̀tọ̀. Àwọ̀, àpẹrẹ ohun tó wà lẹ́yìn, ìṣípòpadà àti ìṣètò ṣíṣe kì í ṣe àwọn àfikún tí a lè fi ọ̀kan rọ́pò ẹlòmíràn. Orísun tí ó ṣàlàyé ọ̀kan lè mú àlàyé iṣẹ́ náà péye sí i. Díẹ̀ nínú iye ìwádìí wà nínú mímọ ibi tí ó dé: ìjíròrò olùtọ́jú àfihàn nípa òjìji ń gbé ìjíròrò àwọn àṣàyàn àwọ̀ dúró, nígbà tí ìtàn àjọ ń gbé ìjíròrò ìṣètò tí ó kọ sílẹ̀ dúró.
Jẹ́ kí ìbéèrè tó tẹ̀lé kéré tó láti ṣàyẹ̀wò
Pípadà sí fíìmù eré àwòrán kò ní láti gbìyànjú láti ṣàlàyé gbogbo ohun tí ó ti yí padà láti ìpàdé tó kọjá. Yan ìbáṣepọ̀ kan, ohun kan tàbí àṣàyàn ìṣètò kan kí o sì tọ̀ ọ́. Béèrè ohun tí iṣẹ́ náà pèsè fún ìtumọ̀, ohun tí ó wá láti àlàyé ṣíṣe àti ohun tí ìtumọ̀ fúnra rẹ̀ ń fi kún un. Àwọn ìyàtọ̀ yẹn fi àyè sílẹ̀ fún ìyàlẹ́nu. Wọ́n tún jẹ́ kí a lè ṣe àtúnṣe ìparí tí a fa nígbà tí kúlẹ̀kúlẹ̀ kan kò bá a mu.
Àlàyé Hiiragi bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìmọ̀lára ìsúnmọ́ tí kò retí. Àwọn àpẹẹrẹ níbí ń fún wa ní àwọn ibi mìíràn láti wo: bí àwòrán ṣe ń lò àkókò, àwọn ohun tó ń yí padà nínú yàrá, àwọn àlàyé tí ń díje nípa ìtọ́jú àti iṣẹ́ lẹ́yìn ojú tí ó parí. Kò sí èyíkéyìí tí ó béèrè kí olùwò fi ohun tí ó ti kan ọkàn tàbí bà á lẹ́rù sílẹ̀. Ìpàdé tó tẹ̀lé lè parí pẹ̀lú àlàyé tó péye sí i nípa kúlẹ̀kúlẹ̀ kan, àti ìbéèrè tí ó ṣì ṣí sílẹ̀ tó láti tẹ̀lé pípadà mìíràn.
